Paus Benedictus XVI

De keuze van de nieuwe paus is voor mij heel verrassend: ik had niet verwacht dat men zo’n oude paus zou kiezen. Ik achtte alle 70+-ers kansloos.
Ik had zelf een voorkeur voor een Zuid-Amerikaanse paus met een sociale inslag. Toch zeg ik achteraf: deze keus voor kardinaal Ratzinger zat er wel een beetje in. Enerzijds was het de rechterhand van de zeer gewaardeerde paus Johannes Paulus, anderzijds werd er in een interview met een kardinaal op gewezen dat Johannes Paulus veel op reis was, voortdurend massameetings had, veel mensen ontving, waaronder staatsleiders en politieke leiders. Daardoor liet hij het interne bestuur over aan de curie. Hierdoor ontstond er een sterke centralisatie en bureaucratie. Diverse kardinalen waren van mening dat er nu een paus moest komen die de interne organisatie kan up-daten.
De kardinalen zullen in de afgelopen jaren vermoedelijk meer met Ratzinger dan met de paus gesproken hebben. Ook de Nederlandse bisschoppen getuigen van een hartelijk, belangstellend luisterend oor van deze kardinaal. Zonder twijfel zullen de kardinalen allemaal Ratzinger heel goed gekend hebben, terwijl andere kardinalen uit de derde wereld elkaar niet kenden.
Uit deze analyse verklaar ik waarom de keuze snel gemaakt is.

Jozef Ratzinger ken ik persoonlijk: ik heb op de priesteropleiding Rolduc meerdere jaren gastcolleges van hem gehad. Ik herinner me dat het lange theoretische verhalen waren over de kerkelijke leer, vrij saai. Ik heb er dan ook geen aantekeningen van bewaard.

Wat verwacht ik van deze paus? Hij staat bekend als conservatief, ook bij mij. Dat was hij als hoofd voor de congregatie voor de geloofsleer. Dan kan het alleen maar meevallen. Als paus kan hij zijn goede menselijke eigenschappen meer ontwikkelen. Heeft Johannes de XXIIIe zich niet verrassend ontwikkeld? Beter een paus van wie we niet te veel verwachten en die meevalt, als een paus die hooggespannen verwachtingen niet waarmaakt en onder zijn grote verantwoordelijkheid dichtklapt en conservatief wordt.

Overigens is een zeker conservatisme in een kerk met een goddelijke openbaring met eeuwigheidswaarde wel gezond. De kerk van Jezus Christus mag niet meegaan met de waan van de dag en wereldse begeerlijkheid, met minachting voor het leven en ontwaarding van de sexualiteit, met toename van bewapening en geweld. De kerk moet een alternatief bieden voor materialisme, consumisme ten koste van de armen, individualisme en verdeeldheid. Een gezond conservatisme conserveert het kostbare.

Wat ik hoop van deze paus? Dat hij het bestuur van de kerk weer decentraliseert en meer beslissingen aan de landelijke bisschoppenconferenties overlaat. Dat hij de bureaucratie in de kerk terugdringt.

Dat hij de Europese eenwording weer een christelijke ziel kan geven en de evangelische waarden in Europa kan bevorderen (de H. Benedictus is patroon van Europa), alsmede de vrede in de wereld (Benedictus XV was een vredespaus)

Dat hij daarna de moed heeft af te treden om de weg vrij te maken voor een Zuid-Amerikaanse paus.