Sinds het 2e Vaticaans Concilie is de praktijk van de ziekenzalving vernieuwd. Men heeft de oorspronkelijke betekenis van de ziekenzalving herontdekt. In de Jacobusbrief lezen we: " Is iemand onder u ziek? Laat hij de priesters van de gemeente roepen; zij moeten een gebed over hem uitspreken en hem met olie zalven in de naam des Heren. En het gelovige gebed zal de zieke redden en de Heer zal hem oprichten. En als hij zonden heeft begaan, zal het hem vergeven worden" (Jac.5,14-15). En in Marcus 6,13 lezen we dat de apostelen in opdracht van Jezus erop uit trekken en veel zieken beter maakten door ze met olie te zalven. Oorspronkelijk was de ziekenzalving dus geen sacrament voor stervenden, maar voor zieken.

Jezus heeft altijd een bijzondere aandacht voor de zieken gehad. Ook de kerk die Jezus' levenswerk voortzet, heeft deze zorg voor zieken. Hoeveel ziekenhuizen zijn er in het verleden niet opgericht door religieuzen? De meeste parochies hebben wel een ziekenbezoekgroep en we kennen natuurlijk de Zonnebloem, een vereniging die vanuit de kerk ontstaan is.

Het sacrament van de zieken is bedoeld om een teken te stellen van Gods troostende en beschermende aanwezigheid bij de zieke. Wanneer het leven bedreigd en het lichaam een last wordt, dan wil dit sacrament de geest sterken om te blijven geloven en vertrouwen. Daarom is het logisch dat dit sacrament toegediend wordt aan het begin van een lijdensweg, niet aan het einde. Op de eerste plaats wordt er gebeden om genezing. Dat heeft geen zin meer als alle hoop vervlogen is en de zieke al aan het sterven is.
Waarom werd het vroeger dan toch uitgesteld tot dat laatste moment? Vanwege dat aspect van zondevergeving: hoe korter voor je dood je vergeving ontving, hoe groter de kans was, dacht men, om rechtstreeks in de hemel te komen. Om die reden werd in de middeleeuwen zelfs de doop wel eens uitgesteld tot het sterfbed. Van deze benauwde mentaliteit hebben we nu afstand genomen. God wil ons nabij zijn, in het dagelijks leven, en vooral in moeilijkheden.

Dat geldt ook voor de ouderdom. Mensen op hoge leeftijd worden zwakker van gezondheid. De toekomst wordt onzeker. Steeds meer relaties en mogelijkheden moeten ze loslaten. Het lichaam wil niet altijd meer wat de geest wil. Daarom heeft de kerk op het 2e Vaticaans Concilie besloten de ziekenzalving ook beschikbaar te stellen voor mensen op hoge leeftijd met een zwakke gezondheid. Sinds vele jaren worden er daarom al gezamelijke zalvingsvieringen gehouden in bedevaartplaatsen en bejaardentehuizen.